Vanaf vandaag is de bijkomende afvoerroute voor overtollig water in de grensregio Duinkerke-Veurne-De Moeren juridisch verankerd. Het Moerenverdrag tussen Vlaanderen en Frankrijk treedt op 1 september 2026 officieel in werking. Bij ernstige hoogwaterstanden kan water voortaan volgens duidelijke afspraken niet alleen richting Nieuwpoort, maar ook via Duinkerke naar zee worden afgevoerd.
De Moeren vormen een bijzonder laaggelegen poldergebied dat zich uitstrekt over Vlaanderen en Frankrijk. Kanalen en waterlopen lopen dwars door de landsgrens. Tijdens periodes van langdurige of hevige regen bereiken de bestaande afvoerinstallaties in Nieuwpoort en Duinkerke hun limieten. Daardoor is de regio bijzonder kwetsbaar voor wateroverlast.
“Water stopt niet aan de grens. Onze bescherming tegen wateroverlast dus ook niet”, zegt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. “Wanneer het water stijgt, hebben waterbeheerders geen tijd om nog te onderhandelen over wie wat moet doen. Dankzij dit verdrag weten de Vlaamse en Franse partners vooraf wanneer ze moeten ingrijpen, welke infrastructuur kan worden ingezet en welke gegevens moeten worden gedeeld. Dat geeft zekerheid op het moment dat elke minuut telt.”
“West-Vlaanderen is voor zowel voor de IJzervlakte als het Leiebekken mede afhankelijk van hoe over de grens in Frankrijk met waterbeheersing wordt omgegaan. Hier heeft de provincie West-Vlaanderen serieus geïnvesteerd in een pompgemaal, met belangrijke Vlaamse én Europese subsidies, om water in de IJzervlakte vlugger weg te kunnen pompen bij dreigende wateroverlast, ook richting Frankrijk. De sluitende juridische regeling om deze infrastructuur maximaal te kunnen inzetten is nu definitief rond met de inwerkingtreding van dit verdrag. De samenwerking met Frankrijk in dit en andere projecten zal in de toekomst alleen nog maar belangrijker worden. Ik ben de vele partners dankbaar die de investeringen én het verdrag hebben mogelijk gemaakt,” aldus Bart Naeyaert, Gedeputeerde Provincie West-Vlaanderen
Tweede afvoerroute naar zee
De basisafspraken over de waterafvoer in de regio dateren al uit 1890 en werden in 1968 aangevuld. Die historische regeling volstaat niet langer voor de extremere weersomstandigheden waarmee de Westhoek vandaag wordt geconfronteerd.
Het nieuwe Moerenverdrag maakt het mogelijk om het water van het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke tijdelijk in twee richtingen af te voeren. Daarvoor werden twee belangrijke kunstwerken gerealiseerd: een noodpompgemaal op de Speievaart in Veurne, dat water vanuit De Moeren naar het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke pompt; een schuifconstructie aan de Vier Sluizen in Duinkerke, waardoor het water verder naar het Canal Exutoire en de Noordzee kan worden afgevoerd.
De infrastructuur werd binnen het Europese Interreg-project MAGETEAUX gebouwd en kon tijdens de hoogwaterperiodes van 2023 en 2024 al succesvol worden ingezet. Het verdrag vormt nu het definitieve juridische kader voor het gezamenlijke gebruik ervan.
Geen problemen over de grens schuiven
Vlaamse en Franse waterbeheerders zullen automatisch gegevens uitwisselen over onder meer waterpeilen en pompdebieten. Ze volgen de werking gezamenlijk op en evalueren de gevolgen aan beide kanten van de grens. Het uitgangspunt is dat de overstromingsrisico’s worden verminderd zonder de problemen naar een andere regio te verplaatsen.
“Dit is klimaatadaptatie in haar meest concrete vorm: heldere afspraken met onze buren”, aldus Brouns. “We kunnen extreme regenval niet vermijden, maar we kunnen ons er wel veel beter tegen wapenen. Zo beschermen we inwoners, landbouwers en ondernemingen in De Moeren en de bredere Westhoek.”
Sluitstuk van jarenlange samenwerking
Het Moerenverdrag werd op 2 juni 2025 in Rijsel ondertekend. Het Vlaams Parlement stemde op 1 april 2026 met het verdrag in. Na de afronding van de procedures in Vlaanderen en Frankrijk treedt het akkoord vandaag officieel in werking. Het verdrag vult de bestaande Frans-Belgische afspraken uit 1890 en 1968 specifiek aan voor periodes van ernstige hoogwaterstand. Daarmee krijgt de grensoverschrijdende samenwerking rond waterveiligheid na een jarenlang traject eindelijk een definitief en bindend kader.