Het Jan Yperman Ziekenhuis zet een nieuwe stap richting duurzaamheid. Vanaf deze week recycleren we als eerste ziekenhuis in België medische orthopedische implantaten die tijdens ingrepen uit het lichaam van patiënten worden verwijderd en meestal worden vervangen. Het gaat onder meer om knie-, heup- en schouderprotheses, gemaakt uit waardevolle metalen zoals platina, iridium, kobalt-chroom of goud. Voortaan worden deze protheses verzameld in roze bakken en opgehaald door gespecialiseerde Nederlandse partners.
Voor pacemakers en cathetertips bestaan er al een paar dergelijke recyclage-initiatieven. Nu worden in Ieper ook orthopedische implantaten meegenomen in deze duurzame aanpak. Dat maakt dit systeem uniek in België.
Van masterproef naar praktijk
Het idee voor dit TIMIOS- project ontstond op de dienst Orthopedie van het Jan Yperman Ziekenhuis, meerbepaald bij orthopedisch chirurg dr. François Hardeman en zijn assistent arts-in-opleiding dr. Lorenz De Clercq. Die laatste schrijft over dit thema een masterproef.
Vandaag belanden implantaten dus meestal bij het medisch afval of worden ze als ‘souvenir’ meegegeven aan de patiënt. Voor crematoria bestaat er al een gestructureerd ophaalsysteem, maar voor ziekenhuizen nog niet.
Recente orthopedische cijfers tonen onder meer aan dat:
jaarlijks ongeveer 50.000 gewrichtsvervangende ingrepen plaatsvinden in België;
de kans op revisiechirurgie (=het vervangen van een oud implantaat door een nieuw) 5 tot 10% bedraagt;
20% van de overledenen minstens één prothese draagt;
oude implantaten vandaag grotendeels bij het afval terechtkomen.
Dr. Lorenz De Clercq: “De zorgsector is verantwoordelijk voor ongeveer vijf tot tien procent van de Belgische CO₂-uitstoot, met ziekenhuizen als grootste bijdragers. Tegelijk blijft de vraag naar hoogtechnologisch medisch materiaal wereldwijd toenemen. Dat maakt de nood aan circulaire oplossingen in de gezondheidszorg steeds urgenter.”
De ‘Roze Bak’: eenvoudig en veilig inzamelen
Voor de inzameling wordt dus gebruikgemaakt van een nieuw concept: De Roze Bak. Het Jan Yperman Ziekenhuis plaatst vanaf vandaag specifieke aparte inzamelbakken voor orthopedische implantaten, voor pacemakers en cathetertips. Voortaan worden in Ieper deze 3 stromen verzameld in betreffende roze bakken.
De bakken worden op vaste momenten gewogen, omgeruild en meegenomen. De verwerking gebeurt door de Nederlandse bedrijven Orthometals en Juwaste, die al jaren actief zijn bij meer dan 1400 crematoria. Hun samenwerking voor orthopedische implantaten (nieuw), pacemakers/ICD’s en cathetertips wordt nu als pilootproject uitgerold in het Jan Yperman Ziekenhuis. Dr. De Clercq hoopt dat in de toekomst ook andere ziekenhuizen willen aansluiten.
De inzameling en verwerking van de orthopedische implantaten zijn geheel kosteloos. De opbrengst van de gerecycleerde grondstoffen wordt nadien teruggestort aan het ziekenhuis of – indien gewenst – geschonken aan een goed doel.
Dr. Lorenz De Clercq: “Het project, genaamd TIMIOS, combineert ecologische winst met maatschappelijke verantwoordelijkheid. De opbrengst van gerecycleerde grondstoffen kan terugvloeien naar zorginstellingen of goede doelen. Met dit initiatief wil ik aantonen dat ook binnen een hooggespecialiseerde ziekenhuiscontext concrete en haalbare stappen mogelijk zijn richting een duurzamere en toekomstbestendige gezondheidszorg.”