Vijf jaar geleden opende Inagro de deuren van Agrotopia, de grootste dakserre van Europa. Vandaag is ze uitgegroeid tot een plek waar telers, bedrijven en onderzoekers samenwerken aan oplossingen voor de glastuinbouw. Met meer dan 15.400 bezoekers, 80 onderzoeksprojecten en samenwerkingen met meer dan 150 bedrijven ondersteunt Agrotopia de sector bij uitdagingen rond water, energie, nutriënten, digitalisering en nieuwe teeltsystemen. Tijdens Open Bedrijvendag vierde Inagro deze mijlpaal samen met het brede publiek.
Vijf jaar na de opening heeft Agrotopia zich ontwikkeld tot een belangrijke onderzoeks- en innovatiehub voor de glastuinbouw. Samen met telers en bedrijven werkt Inagro er aan praktijkgerichte oplossingen voor de uitdagingen van vandaag en morgen. De onderzoeksserre biedt ruimte om innovaties te testen, te verfijnen en te vertalen naar de praktijk.
"Agrotopia brengt mensen, kennis en innovatie samen en creëert zo een hefboomeffect dat veel verder reikt dan de infrastructuur zelf", zegt Bart Naeyaert, West-Vlaams gedeputeerde voor land- en tuinbouw. “Nieuwe onderzoeksprojecten, samenwerkingen, bedrijfsbezoeken en internationale contacten vinden hier hun oorsprong. Zo is Agrotopia uitgegroeid tot een uithangbord voor het sterke onderzoek en de innovatieve land- en tuinbouwsector in onze regio. Bovendien heeft ook de unieke infrastructuur zelf een aantrekkingskracht. Een architecturaal opvallende en ambitieuze dakserre als Agrotopia spreekt mensen aan die vooruitdenken, inspireert bezoekers en zet aan tot nieuwe ideeën en samenwerkingen.”
Slimmer omgaan met water, energie en nutriënten
Efficiënter omgaan met grondstoffen vormt al vijf jaar een rode draad in het onderzoek van Agrotopia. Vanuit de ambitie om kringlopen zoveel mogelijk te sluiten, onderzoekt Inagro hoe water, energie en nutriënten maximaal kunnen worden hergebruikt. Zo wordt gebruikgemaakt van restwarmte uit de afvalenergiecentrale van MIROM, terwijl binnen het onderzoek ook alternatieve waterbronnen zoals gezuiverd proceswater uit de voedingsindustrie worden ingezet. Binnen projecten zoals HERMEST en ZERO-WASTE onderzoekt Inagro hoe nutriënten uit mestverwerking opnieuw ingezet kunnen worden als meststof en hoe reststromen, substraten en teeltmaterialen een tweede leven kunnen krijgen.
"Agrotopia laat ons toe om de glastuinbouw als een groter geheel te bekijken", zegt Maarten Ameye. "We onderzoeken niet alleen wat er binnen de serre gebeurt, maar ook hoe we slim kunnen samenwerken met de omgeving. Dankzij de aansluiting op restwarmte van MIROM en REO kunnen we als pilootsite aantonen hoe fossielvrij telen mogelijk wordt. Die samenwerking met lokale partners toont dat de koppeling tussen glastuinbouw en omliggende industrie een belangrijk deel van de oplossing kan zijn voor de verduurzaming van de sector."
Data ondersteunen betere teeltbeslissingen
Digitalisering nam de voorbije jaren een hoge vlucht binnen de glastuinbouw. Door de toenemende schaalgrootte van bedrijven en de groeiende hoeveelheid beschikbare data wordt het steeds uitdagender om alle teeltbeslissingen uitsluitend op ervaring en observatie te baseren.
"De serre van vandaag genereert een enorme hoeveelheid gegevens, maar data alleen zijn niet voldoende", zegt Maarten Ameye. "De uitdaging is om die informatie om te zetten in inzichten waar telers effectief mee aan de slag kunnen."
Via projecten zoals het VLAIO LA-traject DigiKas onderzoekt Inagro hoe data uit verschillende bronnen kunnen worden vertaald naar concrete teeltadviezen. Nieuwe sensoren en digitale toepassingen helpen onderzoekers om de plantgezondheid nauwkeuriger op te volgen en sneller in te grijpen wanneer een gewas onder stress komt te staan. Zo kunnen telers gerichter sturen op groei, productie, kwaliteit en energieverbruik.
Agrotopia ondersteunt telers zo bij de omschakeling naar meer datagestuurde teeltbeslissingen. Tegelijk vinden steeds meer technologiebedrijven de weg naar de onderzoeks- en demonstratiemogelijkheden van Inagro om nieuwe toepassingen te testen en verder te ontwikkelen.
Nieuwe teeltsystemen verkennen
Naast het optimaliseren van bestaande teeltsystemen kijkt Inagro in Agrotopia vooruit naar teeltmethodes die een antwoord kunnen bieden op uitdagingen rond ruimtegebruik, arbeid, energie en klimaat. Onderzoekers voeren er onder meer proeven uit rond vertical farming, plantgoedproductie en teelten op water.
Na het onderzoek naar hydroprei bekijken ze momenteel hoe veldsla volledig op water en zonder substraat kan worden geteeld. Daarbij ligt de focus niet alleen op de technische haalbaarheid, maar ook op de vraag waar deze systemen een meerwaarde kunnen creëren binnen de glastuinbouw.
"Het is onze taak om verder te kijken dan de technieken die vandaag gangbaar zijn", zegt Maarten Ameye. "Niet omdat elke innovatie morgen breed zal doorbreken, maar omdat we nu al moeten begrijpen welke mogelijkheden en beperkingen er zijn. Alleen zo kunnen we de glastuinbouw voorbereiden op de uitdagingen van morgen."
Samen met telers en bedrijven
Nieuwe teeltsystemen, digitale toepassingen of circulaire oplossingen ontwikkelen is één zaak. Ervoor zorgen dat ze ook aansluiten bij de praktijk van telers is minstens even belangrijk. Daarom kiest Inagro in Agrotopia bewust voor cocreatie. Telers, technologiebedrijven en onderzoekers ontwikkelen, testen en verfijnen er samen nieuwe technieken.
Ook de samenwerking met telerscoöperatie REO speelt daarin een belangrijke rol. Het onderzoeksprogramma wordt samen met de West-Vlaamse telers vormgegeven, zodat onderzoek aansluit bij de vragen die op het terrein leven.
"Agrotopia helpt ons vooruitkijken. Samen bepalen we welke vragen binnen vijf of tien jaar belangrijk zullen zijn voor onze telers. Daardoor vertrekt onderzoek niet vanuit theorie, maar vanuit concrete uitdagingen op het terrein", zegt Filip Vanaken, algemeen directeur van REO. “Innovaties kunnen sneller worden getest en nieuwe inzichten vinden sneller hun weg naar de praktijk.”
Internationale ontmoetingsplaats
Vijf jaar na de opening is Agrotopia uitgegroeid tot meer dan een onderzoeksserre. De infrastructuur brengt onderzoekers, telers, bedrijven, studenten en beleidsmakers samen rond de uitdagingen van de glastuinbouw en trekt ook internationale delegaties en Europese onderzoeksprojecten aan.
Ook de volgende vijf jaar vooruitkijken
"De uitdagingen voor de glastuinbouw worden niet kleiner", besluit Maarten Ameye. "Ook de komende jaren willen we een plek blijven waar nieuwe ideeën worden getest, gevalideerd en vertaald naar oplossingen waar telers morgen mee aan de slag kunnen. We kijken onder meer naar de mogelijkheden van nieuwe genomische technieken en de rol die die ontwikkelingen kunnen spelen in de glastuinbouw. Er komt nog veel boeiend onderzoek aan."