De gemeenten van de vervoerregio Midwest maken zich ernstig zorgen over de opnieuw aangekondigde besparingen op het openbaar vervoer. Deze bijkomende ingrepen komen bovenop eerdere besparingsrondes en zetten de uitrol van basisbereikbaarheid en de modal shift-doelstellingen verder onder druk.
Unaniem goedgekeurd plan onder druk
Elke Vlaamse vervoerregioraad kreeg in 2020 een budget om, in overleg met alle betrokken partners, een nieuw openbaarvervoerplan uit te werken. Dit plan, gebaseerd op de principes van basisbereikbaarheid, werd in december 2020 unaniem goedgekeurd. Het nieuwe netwerk, dat inzet op sterke assen, attractiepolen en vervoer op maat, werd begin 2024 uitgerold.
De opstart kende heel wat operationele problemen waardoor de effectieve implementatie pas in de tweede helft van 2024 echt op gang kwam. Ondanks deze moeilijke beginfase tonen de kwartaalcijfers van De Lijn voor 2024 een duidelijke toename van het aantal reizigers op alle typedagen, ook tijdens weekends.
Onevenredig zware besparingen voor Midwest
In 2025 werd al een eerste reeks bijsturingen doorgevoerd om de budgetneutraliteit te herstellen. Nu wordt de vervoerregio opnieuw geconfronteerd met een bijkomende besparing, gebaseerd op cijfers van de eerste helft van 2025.
Voor de regio Midwest betekent dit een bijkomende vermindering van 1,8 miljoen euro, bovenop een eerdere besparing van 0,6 miljoen euro. Dat komt neer op een daling van 11% van het exploitatiebudget, terwijl de gemiddelde besparing op Vlaams niveau 3,7% bedraagt.
Daarmee treft deze beslissing de regio Midwest aanzienlijk harder dan andere regio’s. Bovendien beschikt Midwest in 2026, met een budget van 16,9 miljoen euro, al over het laagste exploitatiebudget van alle Vlaamse vervoerregio’s.
Modal shift-doelstellingen worden onhaalbaar
De opgelegde modal shift-doelstellingen waren voor Midwest al bijzonder uitdagend: de regio kent relatief weinig fietsverplaatsingen en een te laag gebruik van het openbaar vervoer. Hoewel er sinds de invoering van basisbereikbaarheid beterschap was, vooral buiten de piekuren, dreigt deze positieve trend nu volledig tenietgedaan te worden. De nieuwe ingrepen betekenen:
• een verzwakking van het gelaagde netwerk,
• een slechtere bediening van maatschappelijk relevante locaties,
• een verhoogde druk op het flexvervoer, waar vandaag al 6% van de ritten geweigerd moet worden.
Daarmee wordt het voor de regio onmogelijk om de modal shift te realiseren die Vlaanderen vooropstelt.
Gebrek aan transparantie en inspraak
Ook de Lijn laat systematisch na om de partners in de vervoerregioraad te informeren over het gebruik van de lijnen in de regio. De kwartaalrapporten en de jaarevaluatie van 2025 werden ondanks herhaald aandringen niet aangeleverd. Gemeenten en andere partners worden hierdoor verrast door de voorgestelde ingrepen en kunnen hun rol niet opnemen zoals het decreet dat voorziet. Meer en meer ontstaat de indruk dat de vervoerregioraad slechts schijninspraak krijgt: hoewel de raden bevoegd zijn voor de invulling van het netwerk, hebben zij geen zeggenschap over het beschikbare budget.
De huidige situatie herleidt de vervoerregioraad tot de pleitbezorger van besparingen die elders worden beslist, met de gemeenten en hun inwoners als slachtoffer.
Beloftes uit regeerakkoord worden niet nagekomen
De aangekondigde besparingen staan haaks op het regeerakkoord, waarin werd gesteld dat de vervoerplannen in vertrouwen zouden worden uitgevoerd en dat een budgettair groeipad de verdere uitbouw van het openbaar vervoer mogelijk zou maken. Vandaag blijft dat groeipad uit en zit de regio opnieuw in een krimpscenario. De reiziger blijft verweesd achter: minder aanbod, minder betrouwbaarheid, minder perspectief.
Vervoerregio Midwest vraagt herziening van de besparingen
De gemeenten van de vervoerregio Midwest kunnen deze besparingen niet goedkeuren. Zij vragen aan de minister:
• een evenredige verdeling van de middelen, rekening houdend met de specifieke noden per regio,
• het respecteren van gemaakte afspraken,
• en de nodige investeringen om de modal shift daadwerkelijk mogelijk te maken.
Namens de gemeenten van de vervoerregio Midwest
Denis Fraeyman
Voorzitter vervoerregio Midwest